Vermogensbelasting 2026: hoeveel betaal je in box 3?

Vermogensbelasting is de belasting die je in Nederland betaalt over je spaargeld en beleggingen in box 3. In 2026 ga je pas betalen boven €59.357 per persoon, en dan nog niet over je echte rendement, maar over een rendement dat de Belastingdienst voor je aanneemt.

In dit artikel reken ik voor je uit hoeveel vermogensbelasting je in 2026 betaalt, met een rekenhulp en voorbeelden. Ik leg ook uit wanneer het werkelijk rendement gunstiger is, wat er in 2028 mogelijk verandert en waarom box 3 voor iedereen die naar FIRE toewerkt een van de grootste posten is. Ik schrijf dit als psycholoog die zelf richting Barista FIRE werkt, dus met oog voor de cijfers én voor wat ze met je doen.

Wat is vermogensbelasting?

Vermogensbelasting is de informele naam voor de vermogensrendementsheffing in box 3 van de inkomstenbelasting. Je betaalt geen belasting over je vermogen zelf, maar over een rendement dat de overheid veronderstelt: het forfaitaire of fictieve rendement. Of je dat rendement ook echt hebt gehaald, maakt in het standaardsysteem niet uit.

Dat systeem ligt al jaren onder vuur. In december 2021 oordeelde de Hoge Raad in het zogenoemde Kerstarrest dat het oude stelsel in strijd was met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod. Sindsdien rekent de Belastingdienst met aparte percentages voor spaargeld, beleggingen en schulden, en kun je met tegenbewijs aantonen dat je minder hebt verdiend.

Wie betaalt vermogensbelasting in 2026?

Je betaalt vermogensbelasting als je vermogen in box 3 op 1 januari 2026 hoger is dan het heffingsvrije vermogen. Dat vermogen is je bezittingen min je schulden, waarbij je schulden alleen meetellen voor zover ze boven de schuldendrempel van €3.800 per persoon uitkomen (€7.600 voor fiscale partners).

Vermogensbelasting berekenen in vier stappen

De Belastingdienst rekent je box 3-belasting in vier stappen uit. Dat ziet er ingewikkeld uit, maar het komt neer op: welk rendement neemt de fiscus aan, en welk deel daarvan is belast?

1. Tel je vermogen op 1 januari op

   Tel spaargeld, beleggingen en overige bezittingen bij elkaar op. Trek je schulden af voor zover ze boven de drempel van €3.800 per persoon uitkomen. Dit heet de rendementsgrondslag.

2. Bereken het fictieve rendement

   Vermenigvuldig elk soort vermogen met zijn eigen percentage: 1,28% voor spaargeld, 6,00% voor beleggingen en 2,70% voor schulden (die gaat eraf). Zo krijg je het totale fictieve rendement.

3. Haal het heffingsvrije vermogen eraf

   Trek €59.357 af van je rendementsgrondslag, of €118.714 met een fiscale partner. Over het deel dat overblijft betaal je belasting, naar rato van het rendement uit stap 2.

4. Reken 36% belasting

   Over het belastbare rendement betaal je 36%. Dat bedrag komt op je aanslag inkomstenbelasting.

Rekenvoorbeelden: hoeveel vermogensbelasting betaal je?

Het soort vermogen maakt enorm veel uit. Hieronder zie je wat een alleenstaande in 2026 betaalt over €150.000, een bedrag waar veel mensen naar zoeken. Beleggen wordt ruim vier keer zo zwaar belast als sparen.

Werkelijk rendement en de tegenbewijsregeling

Heb je in een jaar minder verdiend dan het fictieve rendement? Dan kun je met de tegenbewijsregeling je werkelijke rendement doorgeven via het formulier Opgaaf werkelijk rendement. Is dat lager, dan betaal je belasting over je werkelijke rendement in plaats van over het forfait.

Let wel op wat de wet als werkelijk rendement ziet. Naast rente, dividend en huur tellen ook koersstijgingen mee die je nog niet hebt verzilverd. Een goed beursjaar maakt de regeling dus meestal onaantrekkelijk. In een jaar met koersdalingen, of als je spaarrente onder 1,28% ligt, kan het wel honderden euro’s schelen.

Vermogensbelasting verlagen: vijf legale manieren

Box 3 in 2027 en 2028: wat komt er aan?

Voor 2027 blijft het huidige stelsel gelden, met een iets hogere vrijstelling van €60.098 per persoon volgens de plannen van Prinsjesdag 2026. Het tarief blijft 36%.

Vanaf 2028 wil het kabinet belasting heffen over het werkelijke rendement. De Tweede Kamer nam de Wet werkelijk rendement box 3 op 12 februari 2026 aan. Bij beleggingen gaat het dan niet alleen om ontvangen dividend en rente, maar ook om koersstijgingen die je nog niet hebt verzilverd (vermogensaanwas). Juist dat punt ligt politiek gevoelig: de Eerste Kamer heeft nog niet gestemd en wacht op aanpassingen die het kabinet dit najaar presenteert.

Mijn advies voor je planning: reken voorlopig met het huidige stelsel en houd een marge aan. Of 2028 voor jou gunstiger of zwaarder uitpakt, hangt af van je rendement en van de definitieve vorm van de wet.

Wat betekent vermogensbelasting voor FIRE?

Wie naar financiële onafhankelijkheid toewerkt, bouwt juist het soort vermogen op dat box 3 het zwaarst raakt: beleggingen. Bij een volledig belegd vermogen betaal je in 2026 ongeveer 2,16% per jaar over alles boven de vrijstelling. Dat is meer dan de helft van de bekende 4%-opname uit de FIRE-beweging.

Veelgestelde vragen over vermogensbelasting

Verder lezen

Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk financieel advies. Beleggen brengt risico’s met zich mee: je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Cijfers en regels, zoals die van Box 3, kunnen veranderen.