Middeling berekenen: je laatste kans op belasting terug
Had je de afgelopen jaren een sterk wisselend inkomen? Dan heb je misschien meer belasting betaald dan nodig. Met middeling kun je dat verschil terugvragen. De regeling is afgeschaft, maar over de jaren 2022, 2023 en 2024 kan het nog een laatste keer.
Juist voor wie op weg is naar FIRE kan dat interessant zijn. Wie van fulltime naar parttime gaat, een sabbatical neemt of een ontslagvergoeding krijgt, heeft vaak precies het soort inkomensschommeling waar middeling voor bedoeld is. In dit artikel lees je hoe de berekening werkt, wanneer het loont en hoe je het aanvraagt.
- Met middeling verdeel je je box 1-inkomen over drie aaneengesloten jaren en vraag je de te veel betaalde belasting terug.
- De regeling is afgeschaft. Het laatste tijdvak is 2022, 2023 en 2024.
- Je krijgt alleen het deel boven de drempel van €545 terug.
- Middeling levert vooral op als je in een of twee jaren in het toptarief van 49,5% zat en in een ander jaar veel minder verdiende.
- Je vraagt het zelf aan met het formulier van de Belastingdienst, binnen 36 maanden nadat je laatste aanslag definitief is.
Wat is middeling?
Middeling is een fiscale regeling voor mensen met een sterk wisselend inkomen. In Nederland betaal je over hogere inkomens een hoger belastingtarief. Wie het ene jaar veel verdient en het andere jaar weinig, betaalt daardoor over drie jaar samen meer belasting dan iemand die hetzelfde totaalbedrag gelijkmatig verdient.
Met middeling corrigeer je dat. Je telt je inkomen uit werk en woning (box 1) van drie aaneengesloten jaren bij elkaar op, deelt het door drie en laat de belasting opnieuw berekenen alsof je elk jaar dat gemiddelde had verdiend. Is de belasting dan lager, dan krijg je het verschil terug, min een drempel van €545.
- Middeling gaat alleen over box 1. Je vermogen in box 3 en een aanmerkelijk belang in box 2 tellen niet mee.
- De Belastingdienst past middeling niet automatisch toe. Je moet het zelf aanvragen.
- Middeling verandert je aanslagen niet. Je krijgt een aparte beschikking met de teruggaaf.
De regeling is afgeschaft: welke jaren kun je nog middelen?
De middelingsregeling is per 1 januari 2023 afgeschaft. Er geldt wel een overgangsregeling: het tijdvak 2022, 2023 en 2024 is het allerlaatste waarover je nog kunt middelen. Daarna kan het niet meer.
| Tijdvak | Nog mogelijk? |
|---|---|
| 2020, 2021, 2022 | Alleen als je nog binnen de termijn van 36 maanden zit |
| 2021, 2022, 2023 | Alleen als je nog binnen de termijn van 36 maanden zit |
| 2022, 2023, 2024 | Ja, dit is het laatste tijdvak |
| 2023 en later | Nee |
De termijn van 36 maanden begint pas als de definitieve aanslag over het laatste jaar van het tijdvak onherroepelijk vaststaat. Voor 2022 tot en met 2024 heb je dus meestal nog ruim de tijd.
Let op: elk jaar mag maar in één middeling meetellen. Heb je al gemiddeld over 2020 tot en met 2022, dan is 2022 gebruikt en kun je 2022 tot en met 2024 niet meer aanvragen. Twijfel je tussen twee tijdvakken, reken dan beide door en kies het tijdvak dat het meest oplevert.
Zo bereken je middeling
-
Kies drie aaneengesloten jaren
Voor de meeste mensen is dat nu 2022, 2023 en 2024. Controleer dat je over alle drie jaren een definitieve aanslag hebt gekregen.
-
Tel je box 1-inkomen op
Pak je belastbaar inkomen uit werk en woning van elk jaar. Dat staat op je definitieve aanslag. Was het in een jaar negatief, dan reken je met €0.
-
Bereken het gemiddelde
Deel het totaal door drie. Dat is het inkomen waarmee je de belasting opnieuw berekent.
-
Bereken de belasting opnieuw
Bereken voor elk jaar de belasting over het gemiddelde inkomen, met de tarieven van dat jaar. Heffingskortingen laat je buiten beschouwing.
-
Vergelijk en trek de drempel af
Het verschil tussen de oorspronkelijke belasting en de herberekende belasting, min €545, is je teruggaaf. Is het verschil kleiner dan €545, dan krijg je niets terug.
Calculator: levert middeling jou iets op?
Vul je box 1-inkomen over 2022, 2023 en 2024 in. De calculator geeft een indicatie van je teruggaaf:
Indicatie met de tarieven voor box 1 onder de AOW-leeftijd (2022: 37,07% tot €69.398; 2023: 36,93% tot €73.031; 2024: 36,97% tot €75.518; daarboven 49,5%). Zonder heffingskortingen, zoals bij middeling gebruikelijk. Een negatief inkomen telt als €0. Bereikte je in deze jaren de AOW-leeftijd, dan klopt deze berekening niet; gebruik dan het stappenplan van de Belastingdienst. De Belastingdienst stelt de echte teruggaaf vast.
Rekenvoorbeeld: van fulltime naar parttime
Stel: je werkte fulltime met een goed salaris en verdiende in 2022 €95.000 en in 2023 €90.000. In 2024 stapte je over naar parttime werk, zoals bij Barista FIRE, en verdiende je nog €20.000. Samen is dat €205.000, gemiddeld €68.333 per jaar.
| Jaar | Inkomen | Belasting zonder middeling | Belasting over het gemiddelde |
|---|---|---|---|
| 2022 | €95.000 | €38.399 | €25.331 |
| 2023 | €90.000 | €35.370 | €25.236 |
| 2024 | €20.000 | €7.394 | €25.263 |
| Totaal | €205.000 | €81.163 | €75.830 |
Vereenvoudigde berekening met de box 1-tarieven onder de AOW-leeftijd, zonder heffingskortingen.
Het verschil is €5.333. Na aftrek van de drempel van €545 krijg je in dit voorbeeld €4.788 terug. Dat komt doordat je in 2022 en 2023 voor een deel in het toptarief van 49,5% zat, terwijl je in 2024 dat tarief bij lange na niet haalde.
Blijft je inkomen in alle drie jaren onder de grens van het toptarief, dan scheelt middeling weinig, ook als je inkomen flink schommelt. Wie bijvoorbeeld €72.000, €60.000 en €24.000 verdiende, komt op een verschil van ongeveer €340 uit. Dat is minder dan de drempel, dus dan krijg je niets terug. Het tarief in de eerste schijf verschilt tussen de jaren maar een fractie.
Voorwaarden voor middeling
- Je middelt over drie aaneengesloten kalenderjaren, voor de meeste mensen nu 2022 tot en met 2024.
- Over alle drie jaren is een definitieve aanslag opgelegd.
- Elk jaar mag maar in één middeling meetellen.
- De teruggaaf is alleen het deel boven €545.
- Je dient het verzoek in binnen 36 maanden nadat de definitieve aanslag over het laatste jaar onherroepelijk vaststaat. Dat is zes weken na de dagtekening van die aanslag, als je geen bezwaar maakt.
- Bereikte je in het tijdvak de AOW-leeftijd, dan gelden aangepaste tarieven. Gebruik daarvoor het stappenplan van de Belastingdienst.
Voor wie loont middeling?
Van fulltime naar parttime
Ben je in 2023 of 2024 minder gaan werken, bijvoorbeeld als stap richting Barista FIRE? Dan kan een hoog inkomen in de jaren ervoor goed uitpakken. Lees ook van fulltime naar parttime.
Sabbatical of pauze
Een jaar zonder of met weinig inkomen tussen twee goedbetaalde jaren is precies de situatie waarvoor middeling bedoeld was.
Ontslagvergoeding of bonus
Een eenmalig hoog bedrag duwt je inkomen in dat jaar vaak in het toptarief. Middeling spreidt dat over drie jaar.
Ondernemers en freelancers
Wie een wisselende winst heeft, met goede en magere jaren, kan met middeling een deel van de belasting terugkrijgen.
Is je inkomen vrij stabiel, of zat je in geen van de drie jaren in het toptarief? Dan levert middeling meestal weinig of niets op.
Middeling aanvragen: zo doe je het
-
Wacht op je definitieve aanslagen
Je kunt pas een verzoek indienen als de aanslagen over alle drie jaren definitief zijn. Voor 2024 komt die bij veel mensen in de loop van 2025 of 2026 binnen.
-
Maak een berekening
Gebruik de calculator hierboven voor een indicatie, of het stappenplan van de Belastingdienst als je in het tijdvak de AOW-leeftijd bereikte.
-
Vul het formulier in
De Belastingdienst heeft een speciaal formulier: Verzoek om middeling inkomstenbelasting. Je vindt het op de website van de Belastingdienst. Een brief met je berekening mag ook.
-
Stuur het op
Stuur het verzoek naar het belastingkantoor dat op je laatste definitieve aanslag staat. Bewaar een kopie.
-
Wacht op de beschikking
De Belastingdienst rekent zelf na en stuurt je een beschikking. Ben je het er niet mee eens, dan kun je bezwaar maken.
Middeling heeft geen gevolgen voor toeslagen die je al hebt ontvangen. Twijfel je over je situatie, bijvoorbeeld bij een ontslagvergoeding of een onderneming, laat dan een belastingadviseur meekijken.
Veelgestelde vragen
Kan ik nog middelen?
Ja, over het tijdvak 2022, 2023 en 2024. Dat is het laatste tijdvak, omdat de regeling per 2023 is afgeschaft. Voor eerdere tijdvakken kan het alleen nog als je binnen de termijn van 36 maanden zit.
Hoeveel krijg ik terug met middeling?
Het verschil tussen de belasting die je werkelijk betaalde en de belasting over je gemiddelde inkomen, min een drempel van €545. Het levert vooral veel op als je in een of twee jaren in het toptarief van 49,5% zat.
Tot wanneer kan ik middeling aanvragen?
Tot 36 maanden nadat de definitieve aanslag over het laatste jaar van je tijdvak onherroepelijk vaststaat. Voor het tijdvak 2022 tot en met 2024 is dat dus 36 maanden na het definitief worden van je aanslag over 2024.
Is er een formulier voor middeling?
Ja. De Belastingdienst heeft het formulier Verzoek om middeling inkomstenbelasting. Je kunt ook een brief sturen met je berekening, naar het belastingkantoor dat op je laatste aanslag staat.
Telt mijn vermogen in box 3 mee bij middeling?
Nee. Middeling gaat alleen over je inkomen uit werk en woning in box 1. Box 2 en box 3 tellen niet mee.
Heeft middeling gevolgen voor mijn toeslagen?
Nee, middeling heeft geen gevolgen voor toeslagen die je al hebt ontvangen.
Conclusie
Middeling is afgeschaft, maar over 2022, 2023 en 2024 kun je nog een laatste keer belasting terugvragen. Het levert vooral op als je in een of twee jaren in het toptarief zat en in een ander jaar veel minder verdiende, bijvoorbeeld omdat je parttime bent gaan werken. Reken het na met de calculator, controleer je termijn en vraag het zelf aan, want de Belastingdienst doet het niet voor je.
Verder lezen
Belasting
In de FIRE Journey cursus zet je stap voor stap je eigen plan op, inclusief de overstap naar minder uren en wat dat betekent voor je geld.
Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk financieel of fiscaal advies. Cijfers en regels, zoals die van de AOW, pensioenen en belastingen, kunnen veranderen. Controleer je eigen situatie altijd bij de Belastingdienst, de SVB of je pensioenuitvoerder.