Vermogensbelasting 2026: Hoeveel betaal je over je vermogen?

Vermogensbelasting — officieel de vermogensrendementsheffing — is de belasting die je in Nederland betaalt over je spaargeld, beleggingen en overig vermogen. Het valt onder Box 3 van de inkomstenbelasting en raakt iedereen die meer dan €59.357 aan vermogen heeft. In dit artikel leg ik precies uit hoe het werkt in 2026, hoeveel je betaalt, wat er verandert en hoe je slim kunt optimaliseren.

Wat is vermogensbelasting?

Vermogensbelasting is de informele naam voor de vermogensrendementsheffing in Box 3. Je betaalt deze belasting niet over je werkelijke rendement, maar over een fictief rendement dat de overheid jaarlijks vaststelt. De gedachte erachter: de overheid gaat ervan uit dat je met je vermogen een bepaald rendement behaalt — en daarover betaal je belasting, of je dat rendement nu werkelijk hebt behaald of niet.

Dit systeem is jarenlang onderwerp van politieke discussie geweest. De Hoge Raad oordeelde in 2021 dat het oude systeem in strijd was met het eigendomsrecht. Sindsdien is het systeem aangepast met vermogenstype-specifieke fictieve rendementen. Vanaf 2028 is de bedoeling dat je belasting betaalt over je werkelijke rendement — maar dat is voorlopig nog toekomstmuziek.

Wie betaalt vermogensbelasting in 2026?

Je betaalt vermogensbelasting als je nettovermogen op 1 januari 2026 boven het heffingsvrije bedrag uitkomt. Nettovermogen is je bezittingen minus je aftrekbare schulden (boven de drempel van €3.800 per persoon).

Bezittingen in Box 3 zijn onder andere:

• Spaargeld en banktegoeden
• Beleggingen zoals ETF’s, aandelen en obligaties
• Een tweede woning of vakantiewoning
• Vorderingen en uitgeleend geld
• Cryptovaluta

Niet in Box 3 (en dus vrijgesteld):

• Je eigen woning (valt in Box 1)
• Pensioenrechten en lijfrentes
• Auto’s en andere roerende goederen
• Aanmerkelijk belang in een BV (Box 2)
• Groene beleggingen (tot ~€27.000 per persoon in 2026)

Hoe wordt vermogensbelasting berekend in 2026?

De berekening werkt in vijf stappen:

Stap 1: Bepaal je totale vermogen op 1 januari

Tel alle bezittingen in Box 3 bij elkaar op. Trek vervolgens je aftrekbare schulden af (alleen het deel boven de drempel van €3.800 per persoon telt mee).

Stap 2: Trek het heffingsvrije vermogen af

Van je nettovermogen trek je het heffingsvrije bedrag af: €59.357 per persoon (€118.714 voor fiscale partners). Wat overblijft is de grondslag sparen en beleggen.

Stap 3: Bereken het fictieve rendement per vermogenscategorie

De Belastingdienst past per categorie een ander fictief rendement toe:

Stap 4: Bereken je belastbaar rendement

Vermenigvuldig elk vermogensdeel met het bijbehorende fictieve rendement. Trek het rendement op schulden af. Het resultaat is je belastbaar rendement.

Stap 5: Betaal 36% belasting over het belastbaar rendement

Het belastingtarief in Box 3 is in 2026 36% over het belastbaar rendement.

Wat verandert er in 2026?

2026 kende aanvankelijk twee forse verslechteringen die uiteindelijk allebei zijn teruggedraaid door de Tweede Kamer:

• Verlaging heffingsvrij vermogen naar €51.396 — geschrapt. De vrijstelling stijgt juist licht naar €59.357.
• Verhoging fictief rendement beleggingen naar 7,78% — geschrapt. Het blijft 6,00%.

Wel een aandachtspunt: in de eerste voorlopige aanslagen 2026 die al in 2025 zijn opgelegd, wordt nog gerekend met de oude hogere percentages. Je kunt een nieuwe voorlopige aanslag aanvragen om dit te corrigeren.

De tegenbewijsregeling: betaal minder als je werkelijk rendement lager is

Heb je in 2026 minder rendement behaald dan de fictieve percentages suggereren? Dan kun je via de tegenbewijsregeling je werkelijke rendement opgeven aan de Belastingdienst. Als dat lager is dan het fictieve rendement, betaal je minder belasting.

Dit is met name relevant voor beleggers wier portefeuille in waarde is gedaald — of die spaargeld aanhouden bij de huidige lage spaarrentes, waarbij 1,28% soms hoger is dan het werkelijk ontvangen rentebedrag.

Vermogensbelasting verlagen: 5 legale strategieën

1. Benut het heffingsvrije vermogen van je partner

Fiscale partners mogen de grondslag sparen en beleggen vrij verdelen. Als één partner veel meer vermogen heeft, kun je het belastbare deel optimaal verdelen over twee personen — en zo twee keer het heffingsvrije vermogen benutten (€118.714 samen). Lees meer over wanneer je fiscaal partner bent.

2. Investeer in groene beleggingen

Erkende groene beleggingen zijn vrijgesteld tot ~€27.000 per persoon in 2026. Bovendien geldt er een extra heffingskorting van 0,7% over het vrijgestelde bedrag. Let op: deze vrijstelling wordt vanaf 2028 volledig afgeschaft.

3. Maak gebruik van lijfrente of banksparen

Geld dat je stort op een lijfrenterekening of bankspaarrekening valt niet in Box 3, maar in Box 1. Je mag de inleg aftrekken van je belastbaar inkomen én je betaalt pas belasting bij uitkering. Voor FIRE-beleggers met een jaarruimte is dit een van de meest effectieve manieren om vermogensbelasting te reduceren.

4. Los schulden af boven de drempel

Schulden mag je aftrekken van je vermogen in Box 3 — maar alleen het deel boven de drempel van €3.800 per persoon. Heb je consumptief krediet of een persoonlijke lening? Aflossen kan je grondslag verlagen en daarmee je vermogensbelasting reduceren.

5. Gebruik de tegenbewijsregeling bij lagere werkelijke rendementen

Berekent de Belastingdienst meer belasting dan je werkelijk rendement rechtvaardigt? Geef dan je werkelijke rendement door. Dit kost wat administratie, maar kan bij een matig beleggingsjaar honderden euro’s schelen.

Wat verandert er vanaf 2028?

Vanaf 2028 is de bedoeling dat het werkelijke rendement belast wordt in Box 3 — niet langer een fictief percentage. Dit betekent dat je belasting betaalt over je werkelijk ontvangen rente, dividend en gerealiseerde koerswinst. Voor beleggers met hoge rendementen kan dit zwaarder uitpakken; voor spaardersmet laag rendement juist gunstiger.

De invoering is al meerdere keren uitgesteld en de exacte vorm staat nog niet vast. Houd de politieke ontwikkelingen in de gaten als je een FIRE-strategie plant op de lange termijn.

Veelgestelde vragen over vermogensbelasting

Betaal ik vermogensbelasting over mijn spaargeld?

Ja, als je totale vermogen boven €59.357 uitkomt. Over het deel dat aan spaargeld toekomt, geldt een fictief rendement van 1,28% in 2026. Blijf je onder de grens, dan betaal je helemaal geen vermogensbelasting.

Is de vermogensbelasting hetzelfde als de dividendbelasting?

Nee. Dividendbelasting is een bronheffing van 15% die automatisch ingehouden wordt op uitbetaald dividend. Vermogensbelasting is de jaarlijkse Box 3-heffing over je totale vermogen. De ingehouden dividendbelasting mag je wel verrekenen met je aanslag inkomstenbelasting.

Moet ik aangifte doen als mijn vermogen onder de grens ligt?

Doorgaans niet voor Box 3 specifiek, maar je doet wel gewoon aangifte inkomstenbelasting. Kom je onder de €59.357, dan is je Box 3-inkomen nul en betaal je geen vermogensbelasting.

Telt mijn pensioen mee voor de vermogensbelasting?

Nee. Opgebouwde pensioenrechten (via werkgever of lijfrente) zijn vrijgesteld van Box 3. Alleen vrij beschikbaar vermogen — spaar- en beleggingsrekeningen — telt mee. Dit maakt pensioenopbouw en lijfrente fiscaal aantrekkelijk als FIRE-strategie. Zie ook ons artikel over belastingen op pensioen.